فەرهەنگی زاراوە و وشەکان
گەڕان بکە لە ناو هەزاران وشە، زاراوە، و واتاکانیان لە زمانی کوردیدا.
تکایە چاوەڕوانبە...
| وشە / زاراوە | واتاکەی | تێبینی / سەرنج | نووسەر |
|---|---|---|---|
| چەوا / چاوا سکاڵا | چۆن | — | هەڤرس عبدی بابکر |
| ئەز سکاڵا | من | — | هەڤرس عبدی بابکر |
| چ نینە سکاڵا | هیچ نیە | — | هەڤرس عبدی بابکر |
| رۆژهەڵات سکاڵا | بە واتای (خۆرهەڵات) یان ئەو لایەنە دێت کە خۆری لێ هەڵدێت. | لە ڕووی زمانەوانییەوە لە دوو بەش پێکهاتووە: رۆژ (خۆر) وە، هەلات (بەرزبوونەوە). | هەڤرس عبدی بابکر |
| ئەوڕ سکاڵا | ئەوڕ: بە واتای (هەور) دێت لە ئاسماندا. | لای شاعیرانی بادینی زۆرجار وەک هێمایەک بۆ باران، خێر و بێبەرەکەتی سروشت بەکارهاتووە. | هەڤرس عبدی بابکر |
| ستێر / ستێرک سکاڵا | بە واتای (ئەستێرە) دێت لە ئاسماندا. زۆرجار وەک ناوی کچانیش بەکاردێت بۆ دەربڕینی درەوشانەوە و جوانی. | — | هەڤرس عبدی بابکر |
| خودێ سکاڵا | بە واتای (خوای گەورە) دێت. لە دەڤەری بادینان زۆرترین بەکارهێنانی هەیە لە دەربڕینی سوپاسگوزاری یان نزا و پاڕانەوەدا. | — | هەڤرس عبدی بابکر |
| بێریڤان سکاڵا | بەو کچ یان ژنە دەوترێت کە دەچێتە بێری (مێگەل دۆشین لە کوێستانەکان). ئەم وشەیە هێمایەکە بۆ ژیانی فۆلکلۆری و گوندنشینی لە کوردستان. | — | هەڤرس عبدی بابکر |
| ئاڤا سکاڵا | ئاوەدان، دروستکراو (هەروەها بە واتای ئاوابوونی خۆر دێت). | — | هەڤرس عبدی بابکر |
| کەسک سکاڵا | ڕەنگی سەوز | — | هەڤرس عبدی بابکر |
| کەڵەوەکێشی سکاڵا | کەللـەڕەقی | — | هەڤرس عبدی بابکر |
| قامک سکاڵا | پەنجە | — | هەڤرس عبدی بابکر |
| لەز سکاڵا | پەلە، بەلەز، بەپەلە، بەخێرایی | — | هەڤرس عبدی بابکر |
| فەرھەنگ سکاڵا | واتا (بە ئینگلیزی Dictionary بە عەرەبی قاموس) بە کۆمەڵێک وشەی زمانێک یان چەند زمان دەگوترێت کە بە ڕیزی پیتەکانی ئەلفوبێ لە دوای یەک ھاتوون و بە مەیەستی گەیاندنی زانیاری، واتا، شێوازی خوێندنەوە، وەرگێڕان و ھتد بە کاردێت. | کۆنترین فەرھەنگێک کە تا ئێستا دۆزراوەتەوە لەسەر بەردێکدا نووسراوە و ھی ٢٣٠٠ ساڵ پێش زایینە کە فەرھەنگێکی ئەکەدی-سوومەرییە. یەکەم فەرھەنگی کوردی فەرھەنگی نووبھارە کە لە ساڵی ١٦٨٣ی زایینی لەلایەن ئەحمەدی خانییەوە نووسراوە. ئەم فەرھەنگە لەبەرگرەوەی نزیکەی ٦ ھەزار وشەیە و بە شێوەی قەسیدە و ھەر قەسیدەیەکیشی لەسەر کێشێکە. | هەڤرس عبدی بابکر |